Azərbaycan xalqının hərb sənətinə olan misilsiz bağlılığı və döyüşkənlik ruhu tarixin sınaqlarından keçmiş danılmaz bir həqiqətdir. Milli Ordumuzu var edən fundamental qüvvə — xalqımızın tam müstəqilliyə və azadlığa duyduğu sarsılmaz sevgidir. Bu gün rəşadətli ordumuz 26 iyun Silahlı Qüvvələr Gününü ərazi bütövlüyünü və tam suverenliyini təmin etmiş müzəffər bir güc kimi qeyd edir.

Qadağalardan nizami orduya: Cümhuriyyət dövrü
Azərbaycanın ən yeni dövr hərb tarixinə nəzər salarkən çar Rusiyasının milli təfəkkürümüzü sındırmaq üçün tətbiq etdiyi qadağalar diqqəti cəlb edir. Çar hökuməti azərbaycanlıları hərbi xidmətdən məhrum edərək onların üzərinə hərbi vergi qoymuşdu. Məqsəd bəlli idi: Azərbaycan türklərini silah işlətmək vərdişindən və döyüş təcrübəsindən uzaq tutmaq. Elə buna görə idi ki, görkəmli dövlət xadimi Xəlil bəy Xasməmmədov çar Rusiyası Dumasındakı çıxışlarında bu ədalətsizliyə qarşı kəskin etiraz edirdi.

Çar Rusiyası süqut edəndə Cənubi Qafqazda tamamilə silahsız və əliyalın qalan yeganə xalq azərbaycanlılar idi. 28 May 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurularkən dövlətin sərəncamında cəmi 600 nəfərlik kiçik bir könüllü dəstə var idi. Lakin milli iradə bu çətinliyi də dəf etdi:
- 26 İyun 1918: Cümhuriyyət Hökumətinin qərarı ilə "Müsəlman korpusu" "Azərbaycan korpusu" adlandırıldı və milli ordunun təməli qoyuldu.
- 1 Noyabr 1918: Hərbi Nazirliyin yaradılması haqqında tarixi qərar qəbul edildi.
- 15 Sentyabr 1918: Osmanlı və Azərbaycan türklərindən ibarət Qafqaz İslam Ordusu Bakını düşmən tapdağından azad edərək ilk böyük qələbəyə imza qatdı.
- 1920-ci ilin əvvəli: Cəmi iki il ərzində nizami Azərbaycan ordusunun əsgər və zabit sayı 40 min nəfərə çatdırıldı.

Sovet dövrünün gizli hərbi strategiyası: Cəmşid Naxçıvanski məktəbi Cümhuriyyət süquta uğrasa da, xalqımızın hərbi potensialı tükənmədi. İkinci Dünya müharibəsi illərində Azərbaycandan cəbhəyə gedən 700 minə yaxın döyüşçüdən 400 mini qəhrəmancasına həlak oldu, 121 nəfər isə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görüldü.

Sovet ideologiyasının milli kadrları sıxışdırdığı bir dövrdə, 1971-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin uzaqgörən təşəbbüsü ilə Cəmşid Naxçıvanski adına ixtisaslaşdırılmış orta internat məktəbi açıldı. Bu addım gələcək müstəqil Azərbaycanın peşəkar zabit korpusunun formalaşmasında əvəzsiz rol oynadı.

Müstəqilliyin çətin illəri və Horadiz əməliyyatı
1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan yenidən Ermənistanın hərbi təcavüzü ilə üz-üzə qaldı. Həmin dövrdə ordumuz əsasən pərakəndə könüllü dəstələrdən ibarət idi və texniki təchizatı çox zəif idi. 1993-cü ildə yenidən hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyev bütün diqqətini mərkəzləşdirilmiş ordu quruculuğuna yönəltdi. Bu qətiyyətin ilk böyük nəticəsi 5 Yanvar 1994-cü ildə Füzulinin Horadiz qəsəbəsinin və 22 kəndin işğaldan azad edilməsi ilə nəticələnən uğurlu Horadiz əməliyyatı oldu.

Müdafiə sənayesi və intellektual hərbi təhsil mərhələsi
Milli ordunun maddi-texniki bazasının tam müstəqil formalaşdırılması məqsədilə 2005-ci ildə Müdafiə Sənayesi Nazirliyi yaradıldı. Bu gün yerli müəssisələrimizdə yüzlərlə adda müasir silah-sursat və texnika istehsal edilir.

Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında qazanılan Aprel döyüşləri və tarixi Qarabağ Zəfəri təpədən-dırnağa silahlanmış düşməni diz çökdürərək “Qarabağ Azərbaycandır!” nidasını tarixə qızıl hərflərlə həkk etdi.

Ordumuzun inkişafında ən son strateji addımlardan biri isə dövlət başçısının 14 dekabr 2023-cü il tarixli Fərmanı ilə Milli Müdafiə Universitetinin tabeliyində Bakı Hərbi Kollecinin və Naxçıvan Hərbi Kollecinin yaradılması oldu. Bu addım ordumuzun peşəkar və intellektual gizir kadrları ilə təmin olunmasında yeni bir eranın əsasıdır.

-Ey Azərbaycan gənci: Sənin daimi vəzifən vətəni qorumaqdır!-
Ayaq basdığın torpaqlar əcdadlarının qanı ilə sulanıb. Analar övladlarını, oğullar canlarını bu torpaq üçün fəda etdilər.
- Oxu, öyrən və tanı! Bu vətəni, bu torpağı sapsağlam, dimdik bu günlərə gətirən şəhidlərini tanı.
- Varlığınla qürur duy! Dünyaları alsan da, atanın qanı ilə yaşıllaşan bu cənnət vətənin bir qarışını belə kimsə ilə paylaşma.
- Unutma! Sənin mütləq vəzifən istiqlalımızı və dövlətimizi qorumaqdır. Sənin üçün vətən uğrunda ölmək ehtimalı ola bilər; fəqət qorxmaq... Əsla!

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin son 108 ildə apardığı şərəfli mübarizə sübut edir ki, bu qəhrəmanlar nəsli heç vaxt tükənməyəcək. Şəhidlərimizin ruhu qarşısında baş əyir, ordumuzun yaradılmasının 108-ci ildönümünü sonsuz sədaqlətlə təbrik edirik!

Silahlı Qüvvələr Günümüz mübarək olsun!

Tural Vəlizadə
Manevr.az